الشيخ محمد علي الگرامي القمي
233
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 1309 - اگر بداند سجده يا تشهّد را فراموش كرده و شكّ كند كه پيش از ركوع ركعت بعد بجا آورده يا نه ، احتياط واجب آن است كه آن را قضا نمايد . مسئله 1310 - كسى كه بايد سجده يا تشهّد را قضا نمايد ، اگر براى كار ديگرى هم سجدهء سهو بر او واجب شود بنابر احتياط لازم بايد بعد از نماز سجده يا تشهّد را قضا نمايد بعد سجدهء سهو را بجا آورد . مسئله 1311 - اگر شكّ دارد كه بعد از نماز قضاى سجده يا تشهّد فراموش شده را بجا آورده يا نه ، چنانچه وقت نماز نگذشته بايد سجده يا تشهّد را قضا نمايد . و اگر وقت نماز گذشته قضاى آن مستحب است . مسئله 1312 - اگر سجده يا تشهّد فراموش شده مربوط به ركعت آخر باشد به احتياط واجب بايد پس از سجده تشهّد و سلام هم بخواند و نيز پس از تشهّد سلام هم بگويد ولى اگر مربوط به ركعتهاى قبل باشد چيزى بيش از قضاى سجده يا تشهّد لازم نيست . اخلال به اجزاء و شرايط نماز مسئله 1313 - هرگاه چيزى از واجبات نماز را عمداً كم يا زياد كند ، اگر چه يك حرف آن باشد ، نماز باطل است . مسئله 1314 - اگر به واسطهء ندانستن مسئله ، چيزى از واجبات نماز را كم يا زياد كند اگر آن چيز ركن نماز باشد نماز باطل است و همينطور است اگر شخص جاهل مقصّر باشد هر چند آن چيز ركن نباشد ( بنا براحتياط واجب ) امّا اگر جاهل قاصر باشد و آن چيز ركن نباشد نمازش صحيح است ولى چنانچه به واسطه ندانستن مسئله حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را آهسته بخواند ، يا حمد و سوره نماز ظهر و عصر را بلند بخواند ، يا در مسافرت نماز ظهر و عصر و عشا را چهار ركعت بخواند هر چند جاهل مقصّر باشد نمازش صحيح است . مسئله 1315 - اگر در بين نماز بفهمد وضو يا غسلش باطل بوده ، يا بدون وضو يا غسل مشغول نماز شده ، بايد نماز را به هم بزند و دوباره با وضو يا غسل بخواند و اگر بعد از نماز بفهمد ، بايد دوباره نماز را با وضو يا غسل بجا آورد و اگر وقت گذشته قضا نمايد . مسئله 1316 - اگر بعد از رسيدن به ركوع يادش بيايد كه دو سجده از ركعت پيش فراموش كرده ، نمازش باطل است و اگر پيش از رسيدن به ركوع يادش بيايد ، بايد برگردد و